Toen ik als advocaat startte in 1996 waren er nog advocaten die de door kantoor verstrekte computer vooral als extra verlichting gebruikten


1 WAAROM DIT BOEK? 1.1 Inleiding We leven in het tijdperk van de digitalisering. De invloed van informatie- en communicatietechnologie (ICT, ook wel k...
Author:  Andrea ter Linde

1 downloads 84 Views 740KB Size

Recommend Documents


No documents


WAAROM DIT BOEK? 1.1 Inleiding We leven in het tijdperk van de digitalisering. De invloed van informatie- en communicatietechnologie (ICT, ook wel kortweg: informatietechnologie of IT ) op de maatschappij valt vrijwel niet te overschatten. Voor juridische professionals zijn digitale kennis en vaardigheden tegenwoordig onmisbaar. Een eerste reden hiervoor is dat veel moderne, digitale ontwikkelingen en bijbehorende regelgeving niet goed te begrijpen zijn zonder kennis van achterliggende technologie. Cybercrime, privacy, intellectuele eigendom, digitale handtekeningen, e-commerce en ICT-contracten zijn maar enkele voorbeelden van juridisch relevante onderwerpen waarbij technologie vaak een belangrijke rol speelt. Alle regelgeving en rechtspraak over ICT-gerelateerde onderwerpen tezamen wordt wel het ICT-recht genoemd. Uit de opsomming hiervoor blijkt al dat ICT-recht raakvlakken heeft met allerlei rechtsgebieden, van strafrecht tot bestuursrecht en privaatrecht. Vrijwel elke juridische professional heeft in zijn of haar werk daarom wel eens met ICT-rechtelijke onderwerpen te maken. Door voortschrijdende digitalisering zal dit de komende jaren verder toenemen. Juridische professionals die geen basale technologische kennis hebben zullen hun werk in onze digitale maatschappij dus niet goed kunnen verrichten.

Toen ik als advocaat startte in 1996 waren er nog advocaten die de door kantoor verstrekte computer vooral als extra verlichting gebruikten. Jeroen Plink, CEO Clifford Chance Applied Solutions

Content.indd 13

07/01/2019 15:43:24

DATABEHEER EN LEGAL TECH

14

Een tweede reden is dat technologie – vanzelfsprekend – niet alleen maar positieve kanten heeft. De verhalen achter Edward Snowden, Cambridge Analytica en de Amerikaanse verkiezingen en de ontwikkeling van een – sterk op technologie gebaseerd – ‘sociaalkredietsysteem’ in China zouden voldoende reden moeten zijn om als juridische professional én als burger technologische ontwikkelingen kritisch te willen volgen. Ook in Nederland worden bijvoorbeeld algoritmes en big data ingezet bij de opsporing en handhaving van fraude. Dit soort technieken is niet feilloos. Wat als hierdoor een bepaalde groep burgers onterecht met extra veel opsporings- en controlemaatregelen te maken krijgt? Vind je dat rechtvaardig?

‘Arguing that you don’t care about the right to privacy because you have nothing to hide is no different than saying you don’t care about free speech because you have nothing to say.’ Edward Snowden Inzet van dit soort technieken is op zichzelf niet negatief, maar voor een goede rechtsstaat is het noodzakelijk dat er veel burgers én juridische professionals zijn die willen weten hoe de overheid technologie inzet, waarom dit gebeurt en wat het in de praktijk oplevert. Hetzelfde geldt natuurlijk voor technologie die door bedrijven wordt ingezet.

Technologie en bestuursrecht In het bestuursrecht gebruiken overheidsorganisaties steeds vaker complexe software om beslissingen te ondersteunen. In mei 2017 wees de Raad van State als hoogste bestuursrechter bijvoorbeeld een uitspraak over een milieuzaak waarin software (www.aerius.nl) was gebruikt voor de berekening van stikstofnormen. Een van de problemen was dat de ambtenaren die het systeem gebruikten niet goed konden uitleggen hoe de beslissing precies tot stand kwam. Juridische professionals moeten de werking van deze systemen kunnen begrijpen en hierover kritische vragen kunnen stellen.

Content.indd 14

07/01/2019 15:43:24

1 / Waarom dit boek?

In veel opzichten staat de manier waarop de samenleving omgaat met digitale technologie nog in de kinderschoenen. Veel wet- en regel­ geving is ook nog niet afgestemd op nieuwe digitale ontwikkelingen. De opkomst van platforms zoals Uber en Airbnb past bijvoorbeeld niet altijd goed binnen de huidige wet- en regelgeving. Het komende decennium zullen waarschijnlijk veel belangrijke keuzes moeten worden gemaakt over hoe we als samenleving bestaande en nieuwe technologie willen reguleren. Juridische professionals hebben in dergelijke discussies een belangrijke maatschappelijke verantwoordelijkheid om kritisch, maar constructief mee te denken.

15

Legal tech? Technologie die speciaal ontwikkeld is om het werk van juristen of juridische processen in de rechtspraktijk te ondersteunen. Enkele andere bekende en vergelijkbare termen zijn: Fintech: technologie voor de financiële sector Healthtech: technologie voor de gezondheidszorg Edutech: technologie voor het onderwijs Govtech: technologie voor de overheid Insurtech: technologie voor verzekeraars Tussen, onder andere, Fintech, Insurtech, Govtech en Legal tech bestaan veel overeenkomsten. Ze zijn niet scherp van elkaar te scheiden.

Als laatste reden kan worden genoemd dat technologie de manier van werken in de rechtspraktijk zelf verandert. Waar er enkele decennia geleden nog maar beperkt sprake was van het gebruik van digitale hulpmiddelen door juridische professionals, is dit inmiddels sterk veranderd. Juridische professionals werken dagelijks met ICT en veel processen binnen juridische organisaties zijn volledig gedigitaliseerd.

Content.indd 15

07/01/2019 15:43:24

DATABEHEER EN LEGAL TECH

16

Naast het gebruik van algemene ICT-toepassingen is er ook steeds meer software en technologie die specifiek is ontwikkeld voor het werk van juristen, of voor het ondersteunen van juridische processen in organisaties, zoals contractering en compliance.1 Voor dergelijke op de rechtspraktijk gerichte ICT-toepassingen is de term legal tech gangbaar geworden. Legal tech conferenties en legal tech meetups schieten in veel landen als paddenstoelen uit de grond. Het aantal legal tech startups groeit snel en ook grote juridische uitgevers zetten sterk in op het ontwikkelen van nieuwe legal tech toepassingen.

Waarom moet ik als juridische professional verstand hebben van ICT? 1. Om wet- en regelgeving over thema’s waarbij technologie een rol speelt te kunnen begrijpen en toepassen. 2. Om maatschappelijke ontwikkelingen kritisch en constructief te kunnen volgen. 3. Omdat ik in de rechtspraktijk dagelijks ICT en legal tech zal gebruiken en ik als juridische professional betrokken kan worden bij het inrichten, ontwerpen, verder ontwikkelen of beheren van ICT en legal tech-toepassingen.

De rechtspraktijk is dus snel gedigitaliseerd en een groot aantal nieuwe ontwikkelingen dient zich aan, zoals het gebruik van kunstmatige intelligentie in de rechtspraktijk. ICT en legal tech zijn voor alle juridische sectoren van belang, van juridische afdelingen binnen bedrijfsleven, overheid en non-profit, tot rechtsbijstandsverzekeraars, deurwaarders en rechtspraak, tot advocatuur en notariaat. Organisaties in al deze sectoren zijn druk bezig om zich aan te passen aan dit nieuwe digitale tijdperk. Voor de voorzienbare toekomst zal er daarom veel behoefte blijven bestaan aan (zeer) digitaal vaardige juridische professionals.

1 ] Complianceafdelingen zorgen binnen een organisatie voor de interne controle op het naleven van belangrijke wet- en regelgeving. Vooral banken, verzekeraars en andere financiële instellingen hebben grote complianceafdelingen, maar ook andere grote bedrijven hebben compliancemedewerkers.

Content.indd 16

07/01/2019 15:43:24

1 / Waarom dit boek?

Door deze ontwikkelingen in de beroepspraktijk zijn veel juridische opleidingen bezig hun onderwijs op het gebied van ICT en legal tech te intensiveren. Alle elf opleidingen HBO-Rechten in Nederland hebben, om het onderwijs op dit gebied te verbeteren, hun krachten gebundeld in de Legal Tech Alliantie. Via deze alliantie vindt uitwisseling van ervaringen en onderwijsmateriaal plaats en wordt bij- en nascholing voor docenten georganiseerd. Ook in het buitenland zijn er veel voorbeelden van universiteiten en hogescholen die actief bezig zijn met legal tech en verwante onderwerpen, zie hieronder enkele voorbeelden. Figuur 1.1

17

Logo Legal Tech Alliantie HBO-Rechten

Figuur 1.2-1.7 Logo’s van ‘tech labs’ van universiteiten uit Helsinki (1.2), Frankfurt (1.3) en Amerika: Duke (1.4), Stanford (1.5), Kansas City (1.6) en Illinois Tech/ Chicago (1.7) 1.2

1.3

1.4

1.5



Content.indd 17

07/01/2019 15:43:25

DATABEHEER EN LEGAL TECH

18

1.6

1.7



1.2

Opbouw van dit boek

Dit boek biedt een introductie in het gebruik van technologie in de rechtspraktijk. Het legt uit wat er onder het fenomeen legal tech wordt verstaan, wat het belang hiervan is en wat hierbinnen actuele ontwikkelingen zijn. Het behandelt hiernaast een selectie van kennis en vaardigheden op het gebied van algemene software én legal tech die onmisbaar zijn voor een moderne juridische professional. In de verschillende hoofdstukken worden de volgende onderwerpen behandeld: ƒƒ In hoofdstuk 2 gaan we hierna verder met een inleiding in het gebruik van ICT in de rechtspraktijk en het fenomeen legal tech. Na dit hoofdstuk ken je de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van ICT en legal tech in de (Nederlandse) rechtspraktijk. ƒƒ In de hoofdstukken 3, 4 en 5 staat het professioneel beheren van data centraal: een kerntaak voor juridische afdelingen en organisaties. Om je vaardigheden op dit terrein te ontwikkelen krijg je een inleiding in twee softwaretoepassingen die in de rechtspraktijk veel worden gebruikt: Microsoft Excel en Access.

Content.indd 18

07/01/2019 15:43:25

1 / Waarom dit boek?

Na deze hoofdstukken weet je het verschil tussen spreadsheets en databases, ken je principes van professioneel databeheer en heb je digitale vaardigheden ontwikkeld om data te beheren, bewerken en presenteren.

19

ƒƒ De hoofdstukken 6 en 7 geven een inleiding in het ontwerpen van expert- en beslissystemen: systemen die het nemen van juridische beslissingen en/of het opstellen van juridische documenten kunnen ondersteunen. We gaan daarbij in op de toepassing van design thinking in de rechtspraktijk. We sluiten af met een projectmatige aanpak van het ontwikkelproces. Na dit hoofdstuk is je juridisch-analytisch vermogen aangescherpt, ken je het belang van een goed ontwerpproces en design thinking en ken je de vuistregels voor het ontwerpen van juridische beslissystemen.

Content.indd 19

07/01/2019 15:43:25

Life Enjoy

" Life is not a problem to be solved but a reality to be experienced! "

Get in touch

Social

© Copyright 2013 - 2020 TIXPDF.COM - All rights reserved.